W trakcie tegorocznej konferencji „Gorące tematy w pneumonologii” prof. Sebastian Majewski przedstawił 3 wykłady, z których kluczowe wnioski przedstawiamy poniżej w postaci pigułki wiedzy:
Wykład 1. „Jak zaniechanie może wpływać na rokowanie w praktyce klinicznej POChP?”
W tym wykładzie, dla którego tłem rozważań był opis losów pacjentki można było się dowiedzieć, że:
- Chorzy na POChP są narażeni na wysokie ryzyko poważnych, śmiertelnych i nieśmiertelnych zdarzeń sercowo-naczyniowych i oddechowych, tzw. „ryzyko sercowo-płucne”
- Optymalizacja leczenia POChP daje szansę na lepsze rokowanie
- Niewłaściwe i opóźnione decyzje terapeutyczne w POChP przynoszą nieodwracalne konsekwencje
Wykład zakończył się apelem o lepszą identyfikację i stratyfikację ryzyka sercowo-płucnego u chorych na POChP w wymiarze wielospecjalistycznym – lekarz rodzinny, pulmonolog i kardiolog.
Wykład 2. Pathogenesis of lung fibrosis: new insights
Ten wykład miał miejsce w sesji anglojęzycznej, w której brał udział również gość specjalny wydarzenia – prof. Francesco Bonella, światowego formatu ekspert w dziedzinie śródmiąższowych chorób płuc. Prof. Sebastian Majewski przedstawił w swoim wykładzie aktualne poglądy na patobiologię chorób przebiegających z włóknieniem płuc, ze szczególnym uwzględnieniem sygnałów profibrotycznych wynikających z uszkodzenia nabłonka, jak i tych związanych z dysregulacją odpowiedzi immunologicznej w wyniku przewlekłego zapalenia. Wykład skonkludował poniższymi wnioskami:
- Nasza wiedza na temat mechanizmów napędzających włóknienie płuc, a także ich złożonych wzajemnych powiązań, dynamicznie się rozwija dzięki postępowi technik badawczych.
- Skuteczne leczenie farmakologiczne śródmiąższowych chorób płuc (ILD) wymaga wczesnej i trafnej diagnozy. Aktualne opcje terapeutyczne obejmują leczenie immunomodulujące i antyfibrotyczne, stosowane w monoterapii, terapii sekwencyjnej lub terapii skojarzonej.
- Istnieje istotne, niezaspokojone zapotrzebowanie kliniczne na terapie oferujące większą skuteczność i lepszą tolerancję leczenia u chorych na ILD
- Nerandomilast jest nową cząsteczkę na horyzoncie terapeutycznym włóknienia płuc, która odzwierciedla ciągłą ewolucję innowacyjnych podejść do leczenia ILD.
Inhibitor fosfodiesterazy 4B – nerandomilast aktualnie oczekuje na rejestrację przez Europejską Agencję ds. Leków (EMA).
Wykład 3. Śródmiąższowe nieprawidłowości płuc (ILA) a śródmiąższowa choroba płuc (ILD)
– gdzie jest granica?
Śródmiąższowe nieprawidłowości płuc (ILA – interstitial lung abnormalities) to wykrywane w badaniach tomografii komputerowej (TK) niezależne od grawitacji nieprawidłowości miąższowe płuc, które zajmują >5% dowolnego pola płucnego u osób, u których nie podejrzewa się śródmiąższowej choroby płuc (ILD – interstitial lung disease). ILA często mają charakter postępujący i mogą wpływać na rokowanie długoterminowe. Dowiedziono, że obecność ILA zwiększa ryzyko zgonu oraz powikłań okołoterapeutycznych (np. po chemioterapii czy leczeniu resekcyjnym z powodu raka płuca). Czynniki ryzyka ILA obejmują m.in. wiek, palenie tytoniu, inne szkodliwe narażenia inhalacyjne oraz czynniki genetyczne (np. MUC5B – wariant genu kodującego mucynę 5B). ILA w zależności od typu mogą progresować, dotyczy to głównie podopłucnowej i włókniejącej postaci ILA, a nawet w części przypadków może dochodzić do rozwoju pełnoobjawowej ILD. W tym wykładzie prof. Majewskiego uczestnicy mogli dowiedzieć się czym są ILA, jakie wyróżniamy kategorie ILA, jakie są czynniki ryzyka, rokowanie i kiedy ILA można uznać za ILD. Wykład zakończył się krótkim podsumowaniem:
- Identyfikacja osób przed początkiem klinicznie ewidentnego włóknienia płuc daje możliwość interwencji zanim płuca są znacząco i nieodwracalnie uszkodzone.
- Programy przesiewowe raka płuc dają unikalną możliwość oceny pod kątem ILA/ILD!
- Radiolodzy powinni rozpoznawać ILA, opisywać ich morfologię, kategorię, dystrybucję oraz zakres zajęcia miąższu płucnego – znaczenie rokownicze!
- Postępowanie w przypadku ILA wymaga wykluczenia klinicznie istotnej ILD, a osoby z czynnikami wysokiego ryzyka progresji ILA wymagają częstszego monitorowania.
- Niezbędne są dalsze badania epidemiologiczne i prospektywne dotyczące historii naturalnej ILA, czynników ryzyka progresji, znaczenia badań genetycznych i biomarkerów w screeningu i progresji ILA, rozwoju ILD oraz ewentualnej interwencji leczniczej w ILA.
Dla tych z Państwa, których ten temat zainteresował mamy dobrą wiadomość!
W 2025 roku American Thoracic Society (ATS) opublikowało oficjalne stanowisko kliniczne, w którym dokonano przeglądu zaktualizowanych danych dotyczących ILA; przedstawiono sugestie dotyczące badań przesiewowych, oceny i postępowania; zaproponowano kryteria odróżniania ILA od ILD oraz określono dalsze priorytety badawcze.
W artykule, który ukaże się wkrótce w „Pneumonologii Polskiej” prof. Sebastian Majewski dokonał krótkiego podsumowania stanowiska ATS w sprawie ILA i dołączył autorski komentarz do tego dokumentu. Publikacja wkrótce.
